Wikia


Mgr Eijk-Heilig Bloed

Aartsbisschop Eijk - toen nog bisschop van Groningen-Leeuwarden - tussen twee Brugse prelaten tijdens de Heilig-Bloedprocessie van 17 mei 2007 in Brugge

Willem Jacobus (Wim) Eijk (Duivendrecht, 22 juni 1953) is een Nederlandse rooms-katholieke geestelijke. Hij werd bekend als bisschop van het bisdom Groningen-Leeuwarden en staat ook bekend om zijn kennis van de medische ethiek en de bio-ethiek. Eind 2007 werd hij door de paus tot aartsbisschop van Utrecht benoemd en daarmee tot metropoliet (hoofd) van de Nederlandse kerkprovincie van de rooms-katholieke Kerk. Op 26 januari 2008 werd hij geïnstalleerd.[1]

LevensloopEdit

Wim Eijk volgde van 1959 tot 1965 basisonderwijs aan de Sint-Joannesschool te Duiven­drecht en van 1965 tot 1971 liep hij middelbare school aan het Sint-Nicolaaslyceum in Amsterdam. Hij voltooide in 1978 zijn studie geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam en vanaf 1979 combineerde hij de priesteropleiding aan het grootseminarie Rolduc met een studie in de medische ethiek aan de Rijksuniversiteit van Leiden. In 1984 werd hij door bisschop Gijsen tot diaken gewijd en in 1985 werd hij priester gewijd voor het Bisdom Roermond. Daarna ging hij als kapelaan aan het werk in de parochie van de heilige Antonius van Padua in Blerick en promoveerde hij tegelijkertijd in Leiden tot doctor in de geneeskunde onder begeleiding van prof. A.M. Luyendijk-Elshout en dr. Heleen Dupuis op een proefschrift over euthanasie. In 1990 behaalde hij bovendien aan de Pauselijke Universiteit Sint Thomas van Aquino in Rome, het zogenaamde Angelicum, een licentiaat en doctoraat in de filosofie.[2] Dit tweede proefschrift behandelde genetische manipulatie. Op dat moment werd hij tevens benoemd tot hoogleraar in de filosofie en de medische ethiek aan het MEDO, het Pauselijk Instituut voor Huwelijk en Gezin in Kerkrade. Ook behaalde hij nog een licentiaat in de theologie aan de Lateraanse universiteit te Rome. Tegelijkertijd ging hij moraaltheologie doceren aan het seminarie Rolduc van het bisdom Roermond en het grootseminarie Sint-Janscentrum van het bisdom 's-Hertogenbosch. Nadat in 1996 het MEDO werd gesloten verhuisde Eijk naar Lugano in Zwitserland, waar hij docent moraaltheologie werd aan de theologische faculteit van de plaatselijke universiteit. Van 1997 tot 2002 was hij lid van de Internationale Theologencommissie.

Bisschop van Groningen-LeeuwardenEdit

Toen Wim Eijk op 17 juli 1999 als opvolger van bisschop Möller door Paus Johannes Paulus II als bisschop van Groningen werd benoemd, koos hij de wapenspreuk Noli recusare laborem ("Weiger het werk niet"). De wijding volgde op 6 november 1999 in de Sint-Jozefkathedraal door kardinaal Simonis, mgr. Wiertz en mgr. Utleg, bisschop van Ilagan (Filipijnen).

Reacties in de Nederlandse persEdit

Bijna onmiddellijk kwam er vanuit een deel van de Nederlandse pers kritiek op zijn standpunten ten aanzien van de seksuele moraal, die "extreem conservatief" en "onbuigzaam" zouden zijn. Aanleiding was een aantal collegedictaten uit de jaren '90 die Eijk aan priesterstudenten had gegeven in de tijd dat hij moraaltheologie doceerde aan onder andere de seminaries van ’s-Hertogenbosch en Roermond, en die nu bij de kerkhistoricus Ton van Schaik waren terechtgekomen. Deze bracht ze vervolgens in de openbaarheid. Vooral de opmerkingen over homoseksualiteit die erin stonden - homo's zouden niet in staat zijn tot liefde en slechts aan 'wederzijdse zelfbevrediging' doen - deden veel stof opwaaien. Deze leverden de bisschop niet alleen een protest op van de Nederlandse Vereniging voor Integratie van Homoseksualiteit COC, maar ook de homoseksuele priester Herman Verbeek[3] en de Acht-Mei-beweging uitten scherpe kritiek op Eijks denkbeelden. Van Schaik noemde de opvattingen van Eijk "onpastoraal en onbarmhartig". "Dit zijn denkbeelden uit de jaren dertig, relicten uit een afgesloten verleden.".[4]

Op andere vermeende opmerkingen van Eijk reageerde het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK) pijnlijk getroffen: de bisschop zou hebben verklaard dat wat de Katholieke Kerk de Joden in de loop der eeuwen had aangedaan, vaak schromelijk overdreven werd[5] In een brief van 1 september 1999 aan de gelovigen van het bisdom Groningen verklaarde de kersverse bisschop dat hij de uitspraken die hem werden toegeschreven als zouden bepaalde categorieën van mensen niet tot liefde in staat zijn nooit beweerd had en tot het rijk der fabelen moesten verwezen worden[6]. Een aangezegde strafvervolging wegens discriminatie werd niet ontvankelijk verklaard, omdat er volgens de officier van Justitie geen opzet in het spel was en de dictaten evenmin voor de openbaarheid bestemd waren geweest.[7] In de loop van september 1999 luwde deze zaak na verzoenende stappen van de verschillende partijen.

BeleidEdit

In 2001 werd de bisschop getroffen door een hersenbloeding en moest hij zijn bisdom lange tijd aan zijn beide vicarissen overlaten. Na deze moeilijke start werd het episcopaat van bisschop Eijk in het Groningse vooral getekend door een actief beleid in alle geledingen van de Kerk. Eijk heeft het relatief hoge aantal priesterstudenten weten te handhaven. Geregeld waren er wijdingen tot het diaconaat en priesterambt.

De rol van pastorale werkers werd beperkter (conform de regelgeving van de Kerk[8]). Analoog daaraan is de liturgische rol van leken in de Kerk minder prominent geworden. Het beleid van het bisdom sloot terug aan bij het beleid van de wereldkerk ten koste van sommige gebruiken die in Nederland in de jaren zestig en zeventig ontstonden.

Als bisschop-referent voor de opleidingen, stond Eijk mede aan de wieg van de Faculteit Katholieke Theologie (FKT) die op 1 januari 2007 werd opgericht en waarvan hij de eerste grootkanselier werd.

Aartsbisschop van UtrechtEdit

Eijk werd op 11 december 2007 door paus Benedictus XVI tot aartsbisschop van Utrecht benoemd.[9][10] In interviews gaf hij aan dat hij zich vooralsnog niet kandidaat zal stellen voor het voorzitterschap van de Nederlandse Bisschoppenconferentie, hoewel die positie tot op heden steeds door de aartsbisschop van Utrecht werd vervuld. Hij bleef ook enige tijd de leiding over het bisdom Groningen-Leeuwarden waarnemen. Op 26 januari 2008 werd hij officieel als aartsbisschop geïnstalleerd. Tijdens een Heilige Mis in Rome, werd hem op 29 juni 2008 door Paus Benedictus XVI het pallium omgehangen.

In januari 2008 benoemde Eijk, nog vóór zijn aantreden, Mr. drs. Ted Hoogenboom als nieuwe vicaris-generaal en mr. Hans Zuijdwijk als secretaris-generaal.

Mgr. Eijk nam vrijwel onmiddellijk de reorganisatie van het - in financiële nood verkerende - aartsbisdom op zich. Die reorganisatie hield onder meer in het terugbrengen van het aantal voltijdse formatieplaatsen van het aartsbisdom van 57 naar 35. In het kader hiervan viel daags voor kerstmis 2008 een brief op de mat van dertien medewerkers die ontslag aangezegd werden. Mgr. Eijk zet de reorganisatie door, ondanks grote bezwaren van de ondernemingsraad van het aartsbisdom.[11]

Reacties in de Nederlandse persEdit

De reacties op zijn benoeming waren gemengd. Meer progressief ingestelde katholieken uitten hun bedenkingen vanwege zijn rechtzinnige leerstellige opvattingen, maar behoudender gelovigen reageerden positief vanwege zijn beleid in het bisdom Groningen-Leeuwarden.[12]

In april 2008 nam de onrust volgens Ton van Schaik toe over de manier waarop Eijk de reorganisatie van het aartsbisdom leidt. Talrijke ontslagen en gebrek aan communicatie liggen volgens van Schaik aan de onrust ten grondslag.[13] Ook zijn voorganger Simonis is volgens het Katholiek Nieuwsblad niet gelukkig met de aanpak van de nieuwe aartsbisschop en volgens de Gelderlander is het "een publiek geheim dat de kardinaal geen woord meer met de nieuwe aartsbisschop wenst te spreken en ook niet meer met hem aan dezelfde tafel wil dineren bij afscheidsbijeenkomsten."[14] Mgr. Eijk zelf noemde deze crisis desgevraagd een "storm in een glas water"[15].

Naar aanleiding van de herwijding van de Utrechtse Sint-Willibrordkerk op 25 januari 2009, publiceerde de Volkskrant een achtergrondartikel, waarin het eerste jaar van Eijks aartsepiscopaat werd besproken. Hierin leverden kerkhistorici Ton van Schaik en Peter Nissen stevige kritiek op de aartsbisschop. Beiden verwijten de aartsbisschop niet-communicatief te zijn, te weinig spirituele leiding te geven en de organisatie van het aartsbisdom op zijn kop te hebben gezet. Uit het artikel bleek verder dat Eijk in het aartsbisdom Utrecht nog een grote onbekende was.[16]

Overige functiesEdit

Eijk is bisschop-referent van de beleidssector Roeping en Opleiding (RO) en voor medisch-ethische zaken. Hij is bestuurslid van de Pauselijke Academie voor het Leven en lid van de Wetenschappelijke Raad van de Faculteit voor Bio-ethiek van de Athenaeum Pontificium Regina Apostolorum. Daarnaast zit hij in de redactieraad van de Nederlandstalige uitgave van het internationale theologietijdschrift Communio. Op 6 mei 2008 werd Eijk door Paus Benedictus XVI benoemd in de pauselijke Congregatie voor de Clerus. Op 17 januari 2009 werd hij door de paus benoemd in de Pauselijke Raad voor de Cultuur.[17]

Voormalige functiesEdit

Zie ookEdit

Externe linkEdit

Bronnen, noten en/of referentiesEdit

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. Wim Eijk nieuwe aartsbisschop van Utrecht, Katholiek Nederland, 11 dec 2007
  2. Rinunce e nomine, Nomina dell’Arcivescovo Metropolita di Utrecht (Paesi Bassi), Holy See Press Office, Daily Bulletin, 11 dec 2007
  3. Geen strafrechtelijk onderzoek tegen bisschop Eijk, Katholiek Nieuwsblad, 10 september 1999
  4. Bisschop: 'Homo's kunnen niet liefhebben' NRC Handelsblad, 18 aug 1999
  5. Monseigneur Eijk en de Joden - publicatie van de Katholiek Raad voor Israël
  6. Brief van de nieuw benoemde bisschop van Groningen aan zijn gelovigen, 1 september 1999
  7. Geen strafrechtelijk onderzoek tegen bisschop Eijk, Katholiek Nieuwsblad, 10 sept 1999
  8. Instructie over enige vragen betreffende de medewerking van lekengelovigen aan het dienstwerk van de priesters (1997)
  9. Rinunce e nomine, Nomina dell’Arcivescovo Metropolita di Utrecht (Paesi Bassi), Holy See Press Office, Daily Bulletin, 11 dec 2007
  10. Wim Eijk aartsbisschop van Utrecht, ANP/NU.nl, 11 dec 2007
  11. Eijk negeert advies OR: gedwongen ontslagen aartsbisdom Utrecht
  12. Eijk belooft teamspeler te zijn, Trouw, 12 dec 2007
  13. "Bisschop Eijk is spook van de Maliebaan", RTV Utrecht, 8 april 2008
  14. Wat is er in het Bisdomhuis aan de hand?, Kanselbericht Katholieke kerk De Bilt, 6 april 2008 e.v.
  15. Eijk: 'Crisis is storm in een glas water', De Twentsche Courant Tubantia, 7 april 2008
  16. Peter de Waard, Monseigneur Eijk? Nooit van gehoord, De Volkskrant, 26 januari 2009, p. 3
  17. Aartsbisschop Eijk lid cultuurraad Vaticaan


Smallwikipedialogo
Deze pagina maakt gebruik van (een gedeelte) van Wikipedia. Het originele artikel is terug te vinden op Wim Eijk. De lijst van auteurs is te je vinden op page history. Net zoals de Religie Wiki is Wikipedia ook beschikbaar onder de voorwaarden van de GNU Free Documentation License.
Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.