Religie kennis Wiki
Advertisement
Bestand:Melek taus.png

De pauwengel Melek Tawoes

Jezidi's (ook yezidi of yazidi genoemd, in het Koerdisch: Êzidîtî of Êzidî) zijn aanhangers van een syncretistische geloofsovertuiging waarin men christelijke, islamitische (sjiitische), zoroastrische, manicheïstische, mithraïstische en heidense elementen terugvindt. Jezidi is een vertakking van het yezdanisme (afgeleid van het Koerdische woord yezdân dat 'god' of 'engel' betekent). De andere vertakking van het yezdanisme is het yarsanisme.

De jezidi's zelf noemen zich liever "ezidi" (het Koerdische "Ezda" of "Azda" is de naam voor God; "ezidi" staat dan voor "volk van God").

Algemeen[]

Het jezidisme is een Koerdische orale 'volksreligie', zonder schriftuur, met bijzondere zuiverheidstaboes en erg 'gesloten' gestructureerd in een soort kastenstelsel. Bovendien is het jezidisme endogaam: je wordt als jezidi geboren, je kan het dus niet worden.

Traditioneel worden de jezidi's door hun (hoofdzakelijk soennitische) vijanden verketterd als duivelvereerders of Satanaanbidders. Eeuwenlang (en tot vandaag) werden de jezidi's door vijandige buren of regimes vervolgd. Hoogtepunt van die vervolgingen was de slachtpartij die de bey van Rowanduz aanrichtte in 1832. De jezidi's emigreerden in die Ottomaanse periode dan ook massaal naar de Kaukasus en speelden vervolgens een belangrijke rol in Armenië, Azerbeidzjan en Georgië. Hun situatie daar verslechterde na de val van de Sovjet-Unie. Ook in Turkije zorgde repressie voor emigratie: Turkse jezidi's migreerden vooral naar Duitsland.

Vandaag leven er naar schatting 75.000 jezidi's in West-Europa (vooral Duitsland en Zweden), 150.000 in de Kaukasus en 500.000 in Iraaks Koerdistan. De jezidi's hebben het moeilijk om zich te handhaven in de stedelijke Europese samenleving en om het jezidisme te institutionaliseren. In België heeft de jezidigemeenschap haar centrum in Luik; de Brusselse jezidi's zijn voornamelijk afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie.

De totale omvang van de religieuze sekte der jeziden wordt geschat op ca. 2 miljoen mensen.

Voertaal[]

De voertaal van de jezidi's is Koerdisch, meestal het Kurmanci-dialect dat vooral in Noord-Koerdistan wordt gesproken.

Pelgrimage[]

Bestand:Lalish.jpg

Graf van Sjeik Adi

Lalish, een stadje ten noorden van Mosoel (Irak) is de heilige plek voor de jezidi's, is het centrum van de zesdaagse pelgrimage van de jezidi's. In Lalish bevindt zich het graf van Sjeik Adi, de stichter van het jezidisme.

Bidden[]

De jezidi's bidden vijf keer per dag:

  • Nivêja berîspêdê ('s morgens vroeg),
  • Nivêja rojhilatinê (zonsopgang),
  • Nivêja nîvro ('s middags),
  • Nivêja êvarî ('s avonds),
  • Nivêja rojavabûnê (zonsondergang).

Verschillen met de islamitische gebedsmomenten en -wijzen:

  • de moslims bidden na zonsopgang en na zonsondergang, in tegenstelling tot de jezidi's;
  • de jezidi's bidden in het Koerdisch, terwijl de islamitische Koerden in het Arabisch bidden;
  • het gebed van de jezidi's gebeurt in de richting van de zon, maar tijdens Nivêja nîvro (middag) moeten ze richting Lalish bidden, terwijl moslims te allen tijde en ongeacht hun locatie richting Mekka bidden.

Feest[]

Het jezidinieuwjaar valt in de lente. Tijdens dit feest gebruiken ze de instrumenten dehol (trommel) en zurna (houten fluit).

Tijdens de pelgrimage vieren de jezidi's Tawusgeran en Cejna ('feest') Cemaiya.

Externe links[]

Wikinews Wikinews heeft een nieuwsartikel over dit onderwerp: Lynching van het meisje Du'a Khalil Aswad.

an:Yacidismo ar:يزيدية arc:ܐܝܙܝܕܝܐ arz:يزيديه cs:Jezídové eo:Jezidoj et:Jeziidid fa:یزیدیان fi:Jesidismi fr:Yézidisme he:יזידים hy:Եզդիներ it:Yazidismo ja:ヤズィーディー ka:იეზიდები ko:예지디 ku:Êzîdîtî lt:Jazidizmas mt:Jezidiżmu nn:Yezidismen no:Yezidismen pl:Jazydyzm pt:Yazidi ru:Езиды sh:Jazidi sv:Jezidism tr:Yezidilik uk:Єзиди zh:雅兹迪

Advertisement